Hukuk Mahkemelerinde Yemin Delili

Eti Hukuk & Danışmanlık Ofisi
(İçeriği görüntülemek için sağdaki butona tıklayın.)

Yazı İçeriği

1. Yemin Delili

Yemin, taraflardan birinin, bir olayın gerçekliğine ilişkin “namusu, şerefi ve kutsal saydığı bütün inanç ve değerleri” üzerine beyanda bulunmasıdır. Yemin delili tanık delili ile karıştırılmamalıdır. Tanıklar davanın tarafları değildir ancak yemin edecek kişiler bizzat davanın taraflarıdır. Yemin eda edildikten sonra yalan yere yemin sebebiyle daha sonra yalan yemin eden kişi hakkında ceza soruşturması başlatılması mümkündür (TCK m. 275).

Bir olayın ispat yükü kendisine düşen taraf, o olayı başka delillerle ispat edemezse, diğer tarafa yani karşı tarafa yemin teklif eder. Yemin deliline söz konusu olayın yazılı belge, görüntü kaydı gibi diğer başkaca delillerin olmaması yahut bu deliller mevcut olsa dahi olayın bu delillerle kanıtlanmaması durumunda son çare olarak başvurulur. Diğer delillere de başvurulması halinde diğer deliller öncelikli olarak incelenir. Diğer deliller olayın çözümünde yeterli görülürse teklif edilse dahi yemin deliline gerek kalmadığı için başvurulmaz.

Davacı yemin deliline başvuracağın dava dilekçesinde açıkça belirtmek zorundadır. Davalı taraf da yemin deliline başvurmak istiyorsa bunu cevap dilekçesinde belirtmek zorundadır (HMK m. 129/1-e). Aksi halde taraflar yemin delillerine başvurmamış sayılırlar. İspat yükü kendisine düşen taraf yemin teklif etmeyeceğini bildirirse artık yemin teklif etme hakkı kalmaz.

Hukuk mahkemelerinde yemin edecek kişinin namus ve haysiyetini etkileyecek veya onu ceza soruşturması ya da kovuşturması ile karşı karşıya bırakacak olaylar hakkında yemin teklif edilemez (HMK m. 226/1-c).

1.1. Yeminin Şekli

Yemin ancak mahkeme huzurunda edilir. Hâkim öncelikle yemin edecek kimseye sorulan sorulara doğru cevap vermesi açısından “namusu, şerefi ve kutsal saydığı bütün inanç ve değerleri” üzerine yemin ettirir. Ayrıca hakim yemin edecek kimseye yalan yere yemin etmenin cezai sorumlulukları olduğunu bildirir. Kendisine yemin teklif edinilen kişi o anda duruşmada hazır bulunuyorsa yemin önceden haber verilmeksizin duruşma esnasında yapılabilir. Yemin teklif edilen kişi duruşmada hazır değilse yemin için bir gün ve saat belirlenerek yemin edecek kişi duruşmaya davet edilir (HMK m. 228/1). Yemin edecek kişi kendisine usulüne uygun şekilde tebligat yapılmasına rağmen davet edildiği duruşmaya gelmez ise yemin edeceği olay hakkındaki hususların tamamını kabul ettiği varsayılır (HMK m. 228/2). Yani yeminden kaçınan kişi yemin konusu olayları ikrar edilmiş sayılır (HMK m. 229/1).

Vekil yani avukat, müvekkil adına yemin edemez. Yemini tarafların bizzat eda etmesi gerekir (HMK m. 232/1). Yemin edecek taraf kısıtlı veya ergin olmayan (on sekiz yaşından küçük) kişi ise, yemin velisine veya vasisine teklif edilebilir.

Kendisine yemin teklif edilen kişi yemin etmeye hazır olduğunu bildirdikten sonra yemin teklif eden taraf artık yemin teklifinden vazgeçip başka delil gösteremez (HMK m. 227/2). Kendisine yemin teklif edilen taraf bu yemini teklif edene karşı “Ben yemin etmiyorum karşı taraf yemin etsin.” diyebilir.

Yemin teklif eden taraf yeminin yalan yere olduğunu aynı davada ileri süremez. Ayrıca yukarıda bahsedildiği gibi yalan yere yemin etmek suçtur (TCK m. 275). Yalan yere yeminden dolayı açılan ceza davası görülmekte olan hukuk davasının ertelenmesini gerektirmez (HMK m 239). Ceza davasında yeminin yalan olduğuna karar verilirse, yemin teklif eden davada hükmün kesinleşmiş olması halinde yargılamanın iadesi yoluna başvurulabilir (HMK m. 375/1-g).

(Bu yazı Av. Muhammed Yiğit ARICI tarafından yazılmıştır.)

Paylaş :
POPÜLER YAZILAR